Kredyt frankowy a PIT 2026 – jak rozliczyć unieważnienie umowy w zeznaniu za 2025 rok?

W 2025 roku tysiące kredytobiorców uzyskało prawomocne wyroki lub zawarło ugody z bankami w sprawach kredytów frankowych. Dla wielu osób oznacza to definitywne zakończenie sporu o nieważność umowy. Pojawia się jednak kolejne istotne zagadnienie: czy unieważnienie kredytu frankowego wpływa na rozliczenie PIT za 2025 rok składane do 30 kwietnia 2026 r.? Odpowiedź zależy od charakteru rozliczenia z bankiem oraz wcześniejszych rozliczeń podatkowych podatnika.

Unieważnienie kredytu frankowego a zwrot rat – czy powstaje podatek?

Zasadą jest, że zwrot rat kapitałowo-odsetkowych po unieważnieniu umowy kredytu frankowego nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Unieważnienie umowy działa wstecz, co oznacza, że umowa traktowana jest tak, jakby nigdy nie została zawarta. Środki przekazane bankowi stają się świadczeniem nienależnym, a ich zwrot to jedynie odzyskanie własnych pieniędzy.

W praktyce oznacza to, że sam zwrot rat nie podlega opodatkowaniu i nie wykazuje się go ani w formularzu PIT-37, ani w PIT-36 za 2025 rok. Nie dochodzi bowiem do realnego przysporzenia majątkowego.

Kiedy unieważniony kredyt frankowy powoduje obowiązek podatkowy?

Nie każda sytuacja związana z wyrokiem lub ugodą jest neutralna podatkowo. W określonych przypadkach może powstać przychód z innych źródeł, który należy wykazać w zeznaniu rocznym.

Jednym z takich przypadków jest skuteczny zarzut przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału. Jeżeli sąd uzna, że bank nie może dochodzić zwrotu wypłaconej kwoty głównej z uwagi na przedawnienie, wartość tego zobowiązania może zostać uznana za przychód podatnika. Taki dochód należy wykazać w PIT-36 za rok, w którym zapadło prawomocne rozstrzygnięcie, i opodatkować według skali podatkowej.

Obowiązek podatkowy może również pojawić się w przypadku ugody z bankiem. Jeżeli kredytobiorca otrzymał kwotę wyższą niż faktyczna nadpłata wynikająca z rozliczenia umowy, nadwyżka stanowi przychód z innych źródeł. Podlega ona opodatkowaniu i powinna zostać wykazana w PIT-36 za rok, w którym środki wpłynęły na rachunek bankowy. Podobnie traktowane są świadczenia, których charakter nie został jednoznacznie określony w treści ugody.

Umorzenie kredytu frankowego a podatek dochodowy

Istotne znaczenie ma również sytuacja, w której bank umarza część kapitału lub odsetek. Umorzenie długu co do zasady oznacza realne przysporzenie majątkowe, a więc powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu. W takim przypadku podatnik powinien wykazać wartość umorzonego zobowiązania w PIT-36 jako przychód z innych źródeł.

Wyjątek dotyczy niektórych kredytów mieszkaniowych objętych rozporządzeniem Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od określonych dochodów związanych z kredytem hipotecznym na cele mieszkaniowe. Jeżeli spełnione są warunki wskazane w tym akcie, zaniechanie poboru podatku następuje z mocy prawa, ale dotyczy wyłącznie umorzonej wierzytelności kredytowej, a nie innych świadczeń otrzymanych od banku.

Odsetki za opóźnienie i koszty sądowe po wyroku frankowym

W przypadku gdy sąd zasądził od banku odsetki za opóźnienie w zwrocie nienależnie pobranych rat, odsetki te korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego na podstawie przepisów ustawy o PIT. Również zwrot kosztów postępowania sądowego nie stanowi przychodu podatkowego. Oznacza to, że zarówno odsetki ustawowe za opóźnienie, jak i zasądzone koszty procesu nie podlegają wykazaniu w zeznaniu rocznym.

Ulga odsetkowa i ulga mieszkaniowa po unieważnieniu kredytu

Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których podatnik korzystał wcześniej z ulg podatkowych związanych z kredytem.

Jeżeli w przeszłości odliczano odsetki w ramach tzw. ulgi odsetkowej, a następnie zostały one zwrócone przez bank w wyniku unieważnienia umowy, podatnik ma obowiązek doliczyć zwróconą kwotę do dochodu w roku jej otrzymania. Oznacza to zwiększenie podstawy opodatkowania w PIT-36 lub PIT-37 za 2025 rok.

Jeszcze poważniejsze konsekwencje mogą dotyczyć ulgi mieszkaniowej przy sprzedaży nieruchomości przed upływem pięciu lat od nabycia. Jeżeli podatnik skorzystał ze zwolnienia z podatku, deklarując przeznaczenie środków na spłatę kredytu, a umowa kredytowa została następnie unieważniona, może dojść do utraty prawa do ulgi. W takiej sytuacji konieczne jest złożenie korekty zeznania PIT-39 za rok sprzedaży oraz zapłata zaległego podatku wraz z odsetkami.

Do kiedy złożyć PIT za 2025 rok po wyroku frankowym?

Zeznania PIT-36 i PIT-37 za 2025 rok należy złożyć do 30 kwietnia 2026 r. W tym samym terminie należy uregulować ewentualny podatek wynikający z rozliczenia wyroku lub ugody frankowej. Korekty wcześniejszych deklaracji, w szczególności PIT-39, można składać niezależnie od zakończenia bieżącego roku podatkowego.